Prof. dr hab. Marek Ratajczak został koordynatorem prac związanych z przygotowaniem strategii akademickiej i naukowej miasta Poznania. Strategia jest opracowywana pod auspicjami Prezydenta miasta. W skład zespołu wchodzą przedstawiciele Urzędu Miasta i środowiska naukowego i akademickiego miasta.

Wypowiedź prof. zw. dr. hab. Marka Ratajczaka dotycząca Strategii Akademickiej miasta Poznania

Strategia akademicka jest składową ogólnej polityki rozwoju Poznania. Zjawiska ekonomiczne i demograficzne wskazują, iż miasto traci swój przemysłowy charakter. Już nastąpiło radykalne zmniejszenie miejsc pracy w dużych zakładach przemysłowych. Poznań w dalszym ciągu będzie wprawdzie miastem znaczącym jako ośrodek produkcyjny, nie na tym jednak będzie opierał swój rozwój. Zestawiając Poznań z innymi ośrodkami z krajów o wyższym zaawansowaniu w zakresie procesów związanych z rozwojem gospodarki rynkowej, można wysunąć tezę, że istotną szansą jest umocnienie roli Poznania, jako silnego centrum akademickiego i naukowego. Wzmocnienie takiego charakteru miasta może przyczynić się do jego ekspansji. Studenci kształcący się w poznańskich uczelniach to istotny czynnik miastotwórczy i dochodotwórczy. Nawet jeśli przeciętny student nie dysponuje znacznymi środkami finansowymi, to i tak korzysta z punktów gastronomicznych, placówek handlowych, wydatkuje swoje fundusze na najem mieszkań i kulturę. Silne i duże uczelnie oraz placówki naukowe to także miejsca pracy. Miastu powinno, więc zależeć nas tym by stwarzać maksymalnie korzystne warunki dla rozwoju tego sektora aktywności.

Prognozy wskazują, iż liczba mieszkańców Poznania może się zmniejszać między innymi z powodu migracji części ludności do ośrodków podmiejskich. Strategia akademicka i naukowa ma być jednym z elementów działań na rzecz zapobiegania depopulacji miasta.

Geograficzna bliskość Poznania z zachodnią granicą Polski może być atutem jak również zagrożeniem. Teraz, gdy Polska przystąpiła do Unii Europejskiej, coraz więcej młodych ludzi może podejmować decyzję o studiach za granicą. Przemawia za tym także względna, na tle innych regionów kraju, zamożność mieszkańców naszego regionu. Prawidłowością jest oczywiście to, iż więcej osób deklaruje gotowość wyjazdu na studia za granicę niż ostatecznie się na to decyduje. Jednak nawet, jeśli statystyki wyjazdów nie będą najgorsze w ujęciu ilościowym, może to się okazać niekorzystne w kategoriach jakościowych. Rozwinięcie sformalizowanej, opartej na jasnych i uporządkowanych przesłankach współpracy między miastem, a środowiskiem akademickim i naukowym wzmocni jego akademicki charakter i przysłuży się jego rozwojowi.

Strategia na razie jest na etapie wstępnym. Obejmować będzie wszystkie szkoły wyższe miasta Poznania oraz jego jednostki badawczo-rozwojowe. Na początku do wszystkich podmiotów rozesłania zostanie ankieta, która pozwoli między innymi odpowiedzieć na pytanie jak te podmioty oceniają swoja lokalizację w Poznaniu – czy postrzegają to jako zaletę, jakie dostrzegają związane z tym problemy, czego oczekiwałyby od miasta.

Trzeba także zauważyć, że strategia akademicka nie jest strategią w klasycznym rozumieniu biznesowym. Nie ma tu jednego decydenta. Miasto na podstawie tej strategii nie może uczelniom niczego narzucić. Może natomiast pewne działania mniej lub bardziej wspierać, hierarchizować. Wynikiem tej strategii powinna być odpowiedź na pytanie, co władze miasta Poznania, podejmując działania i rozwijając strategię miasta, mogłyby uwzględnić i podjąć, by wesprzeć rozwój akademicki i naukowy. Z drugiej strony należy określić, na co miasto może liczyć ze strony tych instytucji w kategorii ich zamierzeń i planów. Należy szukać również punktów stycznych, wspólnych przedsięwzięć dających obustronną korzyść. Każda ze szkół wyższych oraz instytucji naukowych rozwija się autonomicznie, należy się jednak zastanowić, czy przy zachowaniu fundamentalnej suwerenności tych jednostek, nie można podjąć pewnych przedsięwzięć wspólnych, wykorzystujących i kreujących efekty synergiczne. Strategia nabiera ważności również w kontekście starań o pozyskanie funduszy unijnych. To, że dane przedsięwzięcie jest elementem szerszej strategii akademickiej może stać się argumentem przemawiającym za przyznaniem środków z UE, zarówno dla miasta jak i jednostek akademickich i naukowych.